↑ Gold Investment Guide a section from the guide
Has Altın ve Ayar Nedir? (24, 22, 18 Ayar)
Has altın, içinde başka hiçbir metal bulunmayan, neredeyse tamamı saf altından oluşan altındır; ayar (karat) ise bir alaşımın ne kadarının altın olduğunu gösteren ölçü birimidir. 24 ayar saf altını, 22 ayar yaklaşık yüzde 91,6 altın içeren alaşımı, 18 ayar ise yüzde 75 altın içeren alaşımı ifade eder.
Altın saf haliyle çok yumuşaktır; bu yüzden takılarda ve sarrafiye ürünlerinde dayanıklılık kazandırmak için bakır, gümüş gibi metallerle karıştırılır. İşte bu karışımın altın oranı 'ayar' ile, daha hassas biçimde ise 'milyem' ile belirtilir.
Bu yazıda has altının tanımını, ayar sisteminin nasıl çalıştığını, milyem hesabını ve fiyatlamaya etkisini somut Türkiye örnekleriyle açıklıyoruz.
Has Altın (Fine Gold) Nedir?
Has altın (fine gold), saflığı en yüksek altındır ve referans değer olarak kullanılır. Borsalarda ve sarraflarda fiyatlar genellikle has altın üzerinden belirlenir; diğer tüm ürünler bu saf değere göre hesaplanır.
Türkiye'de gram altın fiyatı, has altının gram fiyatını yansıtır. Bir ürünün değeri, içerdiği has altın miktarı üzerinden bulunur.
Ayar (Karat) Sistemi Nasıl Çalışır?
Ayar (karat), altın alaşımının 24 birim üzerinden kaç biriminin altın olduğunu gösterir. 24 ayar tamamı altın demektir. 22 ayarda 24 birimin 22'si altındır, bu da yaklaşık yüzde 91,6 saflık anlamına gelir.
18 ayar, 24 birimin 18'inin altın olduğu, yani yüzde 75 saflıktaki alaşımdır. 14 ayar ise yaklaşık yüzde 58,5 altın içerir. Ayar düştükçe üründeki altın oranı ve dolayısıyla altın değeri azalır.
Milyem Nedir, Nasıl Hesaplanır?
Milyem (millesimal fineness), saflığı binde olarak ifade eder ve ayardan daha hassastır. 24 ayar 1000 milyem, 22 ayar 916 milyem, 18 ayar 750 milyem, 14 ayar 585 milyem olarak gösterilir.
Bir takının içerdiği has altını bulmak için ağırlığı milyem ile çarparsınız. Örneğin 10 gram, 18 ayar (0,750 milyem) bir bilezikte has altın miktarı: 10 × 0,750 = 7,5 gram has altındır. Geri kalan 2,5 gram diğer metallerdir.
Türkiye Örneği: Sarrafiyede Fiyatlama
Kapalıçarşı'da ve sarraflarda bir ürünün altın değeri, içerdiği has altın üzerinden hesaplanır; üzerine işçilik ve kâr marjı eklenir. 22 ayar bir bileziğin gram değeri, has gram altın fiyatının yaklaşık yüzde 91,6'sına denk gelir.
Bu nedenle aynı gramajda 22 ayar ile 18 ayar takı arasında belirgin fiyat farkı vardır. Alıcı, ödediği bedelin ne kadarının saf altına, ne kadarının işçiliğe gittiğini sormalıdır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler
Düşük ayarlı ürünler ucuz görünse de gram başına daha az has altın içerir; yatırım amaçlı saf değer ararken bu önemlidir. Takılarda işçilik bedeli, satışta çoğu zaman geri alınamaz.
Ürünün üzerindeki ayar damgası ve sertifika, saflığın doğrulanması açısından kritiktir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Frequently Asked Questions
- 22 ayar mı 24 ayar mı daha değerli?
- Gram başına 24 ayar daha değerlidir çünkü tamamı saf altındır. 22 ayar yaklaşık yüzde 91,6 altın içerir; ancak daha dayanıklı olduğu için takılarda yaygın kullanılır.
- Milyem ile ayar arasındaki fark nedir?
- İkisi de saflığı gösterir. Ayar 24 birim üzerinden, milyem ise binde olarak ifade eder. Örneğin 22 ayar = 916 milyem, 18 ayar = 750 milyemdir.
- Has altın ile gram altın aynı mı?
- Türkiye'de gram altın fiyatı, has altının (saf altının) gram değerini yansıtır. Yani gram altın, 24 ayar saf altın referansıyla fiyatlanır.