↑ Borsa İstanbul Rehberi قسم من الدليل
F/K Oranı Nedir? Fiyat-Kazanç Oranı ve Yorumu
F/K oranı (Fiyat/Kazanç oranı, İngilizce P/E ratio), bir hissenin piyasa fiyatının hisse başına net kâra (EPS) bölünmesiyle bulunan ve şirketin ne kadar "pahalı" fiyatlandığını gösteren temel bir değerleme oranıdır. Kabaca, yatırımcının her 1 TL kâr için kaç TL ödediğini ifade eder.
F/K, borsada en sık kullanılan değerleme oranlarından biridir çünkü farklı şirketleri ve sektörleri hızlıca kıyaslamaya imkan tanır. Ancak tek başına bir oran, doğru yorumlanmadığında yanıltıcı olabilir.
Bu rehberde F/K oranının nasıl hesaplandığını, yüksek ve düşük F/K'nın ne anlama geldiğini ve neden mutlaka sektör ortalamasıyla kıyaslanması gerektiğini örneklerle ele alıyoruz.
F/K Oranı Nasıl Hesaplanır?
Formül basittir: F/K = Hisse Fiyatı / Hisse Başına Net Kâr (EPS). Örneğin hissesi 50 TL'den işlem gören ve hisse başına 5 TL kâr açıklayan bir şirketin F/K oranı 50 / 5 = 10'dur.
Bu 10 değeri, kabaca "yatırımcı her 1 TL kâr için 10 TL ödüyor" anlamına gelir. Bir başka yorumla, kâr sabit kalsa, şirketin yatırımı yaklaşık 10 yılda kârıyla geri ödeyeceğini gösterir.
Yüksek ve Düşük F/K Ne Anlama Gelir?
Yüksek F/K, yatırımcıların gelecekte güçlü kâr büyümesi beklediği anlamına gelebilir; piyasa, bugünkü kâra göre yüksek bir fiyat ödemeye razıdır. Ancak aşırı yüksek F/K, hissenin pahalı (overvalued) olabileceğine de işaret eder.
Düşük F/K ise hissenin ucuz (undervalued) olabileceğini düşündürür, ama her zaman fırsat anlamına gelmez. Bazen düşük F/K, piyasanın şirketin geleceğine güvenmediğinin, kârın düşeceğini beklediğinin işaretidir; buna "değer tuzağı" denir.
Aşağıdaki temsili grafik, aynı sektörde üç farklı hissenin F/K oranlarını karşılaştırıyor.
Rakamlar temsilidir. Düşük F/K her zaman ucuz, yüksek F/K her zaman pahalı anlamına gelmez; büyüme beklentisi ve sektör farkı belirleyicidir.
Temsili / yaklaşık veri
Sektör Kıyası Neden Şart?
F/K oranı yalnızca aynı sektördeki ya da benzer büyüme profiline sahip şirketlerle kıyaslandığında anlam kazanır. Hızlı büyüyen teknoloji şirketleri tipik olarak yüksek F/K ile işlem görürken; olgun, yavaş büyüyen sektörlerde F/K çok daha düşüktür.
Bu nedenle bir bankanın F/K'sını bir teknoloji şirketinin F/K'sı ile karşılaştırmak yanıltıcıdır. BIST'te de bankacılık, sanayi ve perakende gibi sektörlerin tipik F/K seviyeleri birbirinden farklıdır; doğru kıyas, hisseyi kendi sektör ortalamasına göre değerlendirmektir.
Risk ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
F/K, kâr negatifse anlamsız hale gelir; zarar eden şirketler için bu oran hesaplanamaz. Ayrıca tek seferlik kârlar veya muhasebe etkileri EPS'i geçici olarak şişirip oranı yanıltabilir.
Türk yatırımcısı için yüksek enflasyon ortamında nominal kârların reel değeri ve enflasyon muhasebesi etkileri F/K yorumunu zorlaştırabilir. F/K'yı tek başına değil, PD/DD, FAVÖK ve büyüme görünümü gibi diğer göstergelerle birlikte değerlendirmek gerekir. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
الأسئلة الشائعة
- Düşük F/K her zaman iyi midir?
- Hayır. Düşük F/K hissenin ucuz olabileceğini düşündürür, ancak bazen piyasanın şirketin geleceğine güvenmediğinin işaretidir. Bu duruma değer tuzağı denir; düşük oran her zaman fırsat anlamına gelmez.
- F/K oranını neyle kıyaslamalıyım?
- Şirketin kendi sektör ortalaması ve benzer büyüme profiline sahip rakipleriyle kıyaslamalısınız. Farklı sektörlerin tipik F/K seviyeleri çok değişir, bu yüzden çapraz sektör karşılaştırması yanıltıcı olur.
- Zarar eden şirketin F/K'sı nasıl olur?
- Şirket zarar ediyorsa, yani hisse başına kâr negatifse, F/K oranı anlamsız hale gelir ve genellikle hesaplanmaz veya geçersiz kabul edilir. Bu durumda başka değerleme oranlarına bakılır.