↑ Döviz ve Kur Rehberi رہنما کا ایک حصہ
Kur Korumalı Mevduat (KKM) Nedir? İşleyişi ve Maliyeti
Kur Korumalı Mevduat (KKM), TL cinsi mevduata, vade sonunda kurdaki artış faiz getirisini aşarsa aradaki farkı telafi eden bir ek getiri güvencesi sunan hesap türüdür. Amacı, tasarruf sahibini dövize geçmeye gerek kalmadan kur riskinden korumaktı.
Aralık 2021'de devreye alınan KKM, TL'den dövize kaçışı yavaşlatmak için tasarlandı. Bu rehberde KKM'nin nasıl çalıştığını, kur farkını kimin ödediğini, kamuya maliyetini ve sistemin kademeli olarak sonlandırılma sürecini tarafsız biçimde ele alıyoruz.
KKM ne demek ve neden geldi?
KKM, TL mevduatını korurken kur artışına karşı güvence veren bir üründür. Mantığı şudur: vade sonunda kurdaki yükselişin getirdiği fark, mevduatın faiz getirisinden yüksek olursa, aradaki fark mevduat sahibine ek olarak ödenir.
Sistem, 2021 sonunda TL'deki sert değer kaybı ve dolarizasyon eğilimine karşı tasarruf sahibini TL'de tutmak amacıyla devreye alındı. Böylece kişilerin dövize geçmeden de kur riskinden korunması hedeflendi.
KKM nasıl işler?
Mevduat sahibi TL'sini KKM hesabına yatırır ve bir vade (örneğin 3, 6, 12 ay) seçer. Vade başında ve sonunda kur kaydedilir. Vade sonunda iki tutar karşılaştırılır: (1) anapara + faiz getirisi, (2) anapara + kur artışı.
Hangisi yüksekse mevduat sahibi onu alır. Yani faiz getirisi kur artışından fazlaysa faiz ödenir; kur artışı faizi geçerse aradaki fark telafi edilerek kur kaybı karşılanır. Pratikte bu, 'kur ne olursa olsun en az kur kadar kazandıran' bir TL mevduatı izlenimi verir.
Kur farkını kim öder? Hazine ve TCMB maliyeti
Kur artışı faizi aştığında doğan farkı, ürünün türüne göre Hazine veya TCMB üstlenir. Yani kur yükseldikçe bu güvencenin maliyeti kamu kesimine yansır; bu da bütçe ve merkez bankası açısından önemli bir yük oluşturur.
Kamuoyuna yansıyan analizlerde KKM'nin Türkiye'ye yüklediği maliyetin yıllar içinde çok yüksek tutarlara ulaştığı belirtildi (basında dolar bazında onlarca milyar dolarlık tahminler dile getirildi). Kesin tutarlar kaynağa ve döneme göre değiştiğinden, bunlar yaklaşık değerler olarak okunmalıdır.
KKM'nin sonlandırılması
2024-2025 döneminde KKM kademeli olarak geri çekildi. Yapılan düzenlemelerle önce belirli vadelerde ve tüzel kişiler için hesap açma/yenileme sınırlandı; 2025 yılında ise (YUVAM hesapları gibi istisnalar hariç) KKM hesap açma ve yenileme işlemlerinin sonlandırılmasına karar verildi.
Bu süreçte KKM bakiyesi belirgin biçimde geriledi ve toplam mevduat içindeki payı küçük bir orana indi. Yani KKM, 2021'de devreye giren geçici bir araç olarak büyük ölçüde tasfiye edilmiştir.
Riskler ve dikkat noktaları
KKM mevduat sahibi için kur riskini büyük ölçüde azaltsa da, kamu kesimi açısından kur arttıkça büyüyen bir koşullu yükümlülük yaratmıştır. Bu nedenle eleştirilerin odağında 'maliyetin kime ve nasıl yansıdığı' olmuştur.
KKM artık yeni açılışlara büyük ölçüde kapalı olduğundan, bugün bireyin döviz/TL kararı klasik araçlar (TL mevduat, döviz, diğer enstrümanlar) üzerinden şekillenir. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
اکثر پوچھے جانے والے سوالات
- Kur Korumalı Mevduat (KKM) nedir?
- TL mevduatına, vade sonunda kur artışı faiz getirisini aşarsa aradaki farkı telafi eden bir ek getiri güvencesi sunan hesap türüdür.
- KKM'de kur farkını kim öder?
- Kur artışı faizi aştığında doğan farkı, ürünün türüne göre Hazine veya TCMB üstlenir; bu maliyet kamu kesimine yansır.
- KKM hâlâ açılıyor mu?
- Hayır. 2024-2025 döneminde KKM kademeli olarak sonlandırıldı; YUVAM gibi istisnalar dışında yeni hesap açma/yenileme işlemleri durduruldu.
- KKM'nin riski neydi?
- Mevduat sahibi için kur riskini azaltsa da, kamu açısından kur yükseldikçe büyüyen yüksek bir koşullu maliyet yaratmıştır.