Mevduat Faizi ve Enflasyon
Nominal mevduat faizi enflasyonun altında kaldığında reel faiz negatiftir; tasarruf eriyor demektir. İki çizgi arasındaki makas reel getiriyi gösterir.
Varlıkların Reel Getirisi
Altın, dolar ve euronun farklı dönemlerde enflasyona göre reel getirisi (parantez içinde nominal). Pozitif reel getiri, varlığın enflasyonu yendiğini gösterir.
| Dönem | Enflasyon | Gram Altın | Dolar | Euro |
|---|---|---|---|---|
| 1 yıl | %32,6 | +%21,3 (nominal +%60,8) | −%9,1 (nominal +%20,5) | −%8,3 (nominal +%21,6) |
| 3 yıl | %215,0 | +%49,3 (nominal +%370,2) | −%24,3 (nominal +%138,3) | −%21,4 (nominal +%147,7) |
| 5 yıl | %663,0 | +%76,3 (nominal +%1.245,0) | −%25,9 (nominal +%465,7) | −%29,8 (nominal +%436,0) |
| 10 yıl | %1.373,8 | +%279,9 (nominal +%5.498,7) | +%11,5 (nominal +%1.542,9) | +%12,8 (nominal +%1.562,7) |
Kaynak: TCMB tarihsel serileri (gram altın, USD/EUR satış, TÜFE). Geçmiş getiri gelecek için garanti değildir.
Reel Efektif Döviz Kuru (REER) · 105,6
TÜFE bazlı reel efektif kur, TL’nin ticaret ortaklarının paralarına karşı enflasyon-düzeltilmiş değerini gösterir. Düşüş TL’nin reel olarak değer kaybettiğine, yükseliş değer kazandığına işaret eder.
TCMB Brüt Rezervler · $152,1 milyar $
Merkez Bankası’nın döviz ve altın rezervleri, TL’nin dış şoklara, ithalata ve borç ödemelerine karşı tamponudur. Brüt rezerv yükseldikçe güven artar; kalıcı düşüş kırılganlık işaretidir.
Kaynak: TCMB haftalık rezerv istatistikleri (TP.AB.C1 döviz, TP.AB.C2 altın). Bu brüt rezervdir; net rezerv swap ve yükümlülükler düşülerek ayrıca hesaplanır.
Reel Değer Neden Önemli?
Yüksek enflasyon ortamında nominal rakamlar aldatıcıdır: %40 faiz kazansanız da enflasyon %50 ise alım gücünüz erir. Reel faiz, reel getiri ve reel kur; paranızın gerçekte değer kazanıp kaybetmediğini gösteren ölçütlerdir. Negatif reel faiz tasarrufu cezalandırır ve dövize, altına ya da konuta kaçışı körükler.
Panoyu Nasıl Okumalı?
Reel mevduat faizi pozitifse bankada para tutmak alım gücünü korur; negatifse erir. Varlık tablosunda pozitif reel getiri, o varlığın enflasyonu yendiği anlamına gelir. REER’deki düşüş TL’nin ucuzladığını, enflasyon beklentisi ile gerçekleşen arasındaki fark ise beklentilerin ne kadar tuttuğunu gösterir.
Kaynak: TCMB EVDS — TÜFE, TL mevduat faizi, enflasyon beklenti anketi ve TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru. Reel getiriler gram altın ve döviz satış kurlarından türetilir. Tüm seriler kamuya açıktır.
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; yatırım tavsiyesi değildir. Reel hesaplar resmi TÜFE’ye dayanır.