↑ Borsa İstanbul Rehberi rehberinden bir bölüm
Stop-Loss Nedir? Zarar Kes Emri ve Belirleme
Stop-loss (zarar kes) emri, bir hissenin fiyatı önceden belirlenen bir seviyeye gerilediğinde pozisyonu otomatik olarak satışa çıkaran bir emir türüdür. Amacı, zararı önceden tanımlanmış bir noktada durdurup daha büyük kayıpların önüne geçmektir.
Stop-loss, risk yönetiminin en temel araçlarından biridir. Yatırımcıyı her gün ekrana bakma ve zarar büyüdükçe "belki toparlar" diyerek beklemenin getirdiği duygusal yükten kurtarır; kararı önceden, soğukkanlıyken vermeyi sağlar.
Bu rehberde stop-loss emrinin nasıl çalıştığını, zarar kes seviyesinin yüzde olarak nasıl belirlenebileceğini ve bu aracın sınırlarını ele alıyoruz.
Stop-Loss Nasıl Çalışır?
Bir hisseyi 100 TL'den aldığınızı ve stop-loss seviyesini 90 TL olarak belirlediğinizi varsayalım. Fiyat 90 TL'ye gerilediğinde emriniz tetiklenir ve hisse otomatik olarak satışa çıkarılır; böylece zararınız yaklaşık yüzde 10 ile sınırlanır.
Stop emri tetiklendiğinde genellikle bir piyasa emrine dönüşür ve o anki en iyi fiyattan gerçekleşir. Bu nedenle özellikle hızlı düşen veya boşluklu açan piyasalarda gerçekleşme fiyatı, belirlediğiniz seviyenin biraz altında olabilir.
Yüzde Nasıl Belirlenir?
Stop-loss seviyesini belirlemenin tek doğru yolu yoktur. Yaygın bir yaklaşım, satın alma fiyatının belirli bir yüzde altına stop koymaktır; örneğin yüzde 8-10 gibi. Ancak bu yüzde, hissenin volatilitesine göre ayarlanmalıdır.
Oynak bir hissede çok dar bir stop, normal dalgalanmalar yüzünden gereksiz yere tetiklenip sizi pozisyondan erkenden çıkarabilir. Bu yüzden bazı yatırımcılar stop seviyesini, hissenin tipik günlük hareket aralığını ve teknik destek noktalarını dikkate alarak belirler.
Bir başka yöntem, fiyat yükseldikçe stop seviyesini de yukarı taşıyan iz süren stop (trailing stop) emridir; bu, kârı korurken kazanca açık alan bırakmayı amaçlar.
Stop-Loss'un Sınırları
Stop-loss garantili bir koruma değildir. Fiyat, gece kapanışından sonra ertesi gün stop seviyenizin çok altında açarsa (gap), emir o açılış fiyatından gerçekleşir ve zararınız hedeflediğinizden büyük olabilir.
Ayrıca çok sık tetiklenen dar stop'lar, küçük zararların birikerek toplamda büyük bir maliyete dönüşmesine yol açabilir. Stop-loss bir disiplin aracıdır, ama mekanik biçimde kullanıldığında yatırım planının yerini tutmaz.
Risk ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Stop-loss'u pozisyon büyüklüğü ile birlikte düşünmek gerekir; ne kadar sermayenizi riske attığınızı, stop mesafesi ve pozisyon büyüklüğü birlikte belirler.
Türk yatırımcısı için BIST'in seans yapısı ve fiyat adımları, stop emirlerinin gerçekleşme biçimini etkileyebilir. Stop seviyesini duygusal değil, baştan belirlenmiş bir kurala göre koymak en sağlıklı yaklaşımdır. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
- Stop-loss zararı tamamen önler mi?
- Hayır. Stop-loss zararı sınırlamayı amaçlar, ancak garanti etmez. Fiyat stop seviyesinin altında açarsa (gap) ya da piyasa hızla düşerse, satış belirlediğiniz seviyenin altında gerçekleşebilir.
- Stop-loss yüzdesi ne olmalı?
- Tek bir doğru oran yoktur; hissenin oynaklığına ve sizin risk toleransınıza bağlıdır. Çok dar bir stop normal dalgalanmalarda tetiklenebilir, çok geniş bir stop ise koruma amacını zayıflatır.
- İz süren stop (trailing stop) nedir?
- Fiyat yükseldikçe stop seviyesini de otomatik olarak yukarı taşıyan emir türüdür. Kazanç biriktikçe stop yükselir, böylece kârın bir kısmı korunurken yükselişe alan bırakılır.