↑ Borsa İstanbul Rehberi rehberinden bir bölüm
PD/DD Oranı Nedir? Piyasa Değeri / Defter Değeri
PD/DD oranı (Piyasa Değeri / Defter Değeri, İngilizce P/B ratio), bir şirketin borsadaki piyasa değerinin, bilançodaki özkaynağına (defter değeri) bölünmesiyle bulunan bir değerleme oranıdır. Kabaca, piyasanın şirketin muhasebesel net varlıklarına kaç kat değer biçtiğini gösterir.
Bu oran, özellikle varlık yoğun sektörlerde, yani değeri büyük ölçüde bilançodaki varlıklara dayanan şirketlerde önemli bir ölçüttür. Bankalar bunun en tipik örneğidir.
Bu rehberde PD/DD oranının nasıl hesaplandığını, defter değeri kavramını ve bu oranın bankacılık gibi sektörlerde neden öne çıktığını ele alıyoruz.
Defter Değeri Nedir?
Defter değeri (book value), bir şirketin toplam varlıklarından toplam yükümlülükleri çıkarıldığında kalan özkaynaktır; yani şirketin muhasebe kayıtlarındaki net değeridir. Hisse başına defter değeri ise bu tutarın pay adedine bölünmesiyle bulunur.
Defter değeri, şirketin teorik olarak tüm varlıklarını satıp borçlarını ödediğinde hissedarlara kalacak değeri temsil eder. Ancak bu, varlıkların gerçek piyasa fiyatından satılabileceği anlamına gelmez; muhasebe değeri ile piyasa değeri çoğu zaman farklıdır.
PD/DD Nasıl Hesaplanır ve Yorumlanır?
Formül: PD/DD = Piyasa Değeri / Defter Değeri (veya hisse başına: Fiyat / Hisse Başına Defter Değeri). Örneğin hissesi 30 TL'den işlem gören ve hisse başına defter değeri 20 TL olan bir şirketin PD/DD oranı 30 / 20 = 1,5'tir.
PD/DD'nin 1'in üzerinde olması, piyasanın şirkete defter değerinin üzerinde bir değer biçtiğini; 1'in altında olması ise defter değerinin altında fiyatlandığını gösterir. 1'in altındaki oran ucuzluk işareti olabilir, ama aynı zamanda piyasanın şirketin kârlılığına veya varlık kalitesine güvenmediğine de işaret edebilir.
Banka Örneği
Bankalar, PD/DD oranının en yaygın kullanıldığı sektördür. Çünkü bir bankanın değeri büyük ölçüde bilançosundaki varlık ve yükümlülüklerden oluşur; kâr oynaklığı yüksek olduğu için F/K bazen yanıltıcı olabilirken, PD/DD daha istikrarlı bir kıyas sağlar.
Tarihsel olarak BIST'teki banka hisseleri zaman zaman defter değerinin altında, yani 1'in altında PD/DD oranlarıyla işlem görmüştür. Bunun nedeni genellikle makroekonomik belirsizlik, faiz görünümü ve enflasyonun banka bilançoları üzerindeki etkisine dair piyasa ihtiyatıdır. Ancak düşük PD/DD'nin kalıcı bir fırsat mı yoksa haklı bir ihtiyat mı olduğu, şirketin özkaynak kârlılığına (ROE) bağlıdır.
Risk ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
PD/DD, varlıkları az olan ama markası, yazılımı veya fikri mülkiyeti değerli olan şirketlerde (örneğin teknoloji) anlamını yitirir; bu şirketlerde defter değeri gerçek değeri yansıtmaz ve oran çok yüksek çıkabilir.
Türk yatırımcısı için enflasyon muhasebesi, varlıkların defter değerini önemli ölçüde etkileyebilir; bu da PD/DD karşılaştırmalarını dönemler arasında zorlaştırır. PD/DD'yi mutlaka özkaynak kârlılığı ve sektör ortalamasıyla birlikte değerlendirmek gerekir. Bu içerik yatırım tavsiyesi değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
- PD/DD oranının 1'in altında olması ne anlama gelir?
- Piyasanın şirkete defter değerinin altında bir değer biçtiğini gösterir. Bu ucuzluk işareti olabilir, ancak aynı zamanda piyasanın şirketin kârlılığına veya varlık kalitesine güvenmediğinin de işareti olabilir.
- PD/DD hangi sektörlerde daha anlamlıdır?
- Değeri büyük ölçüde bilançodaki varlıklara dayanan, varlık yoğun sektörlerde, özellikle bankacılık ve finansta daha anlamlıdır. Varlıkları az ama marka veya teknoloji değeri yüksek şirketlerde yanıltıcı olabilir.
- Defter değeri ile piyasa değeri neden farklıdır?
- Defter değeri muhasebe kayıtlarına dayanır; piyasa değeri ise yatırımcıların geleceğe dönük beklentilerini yansıtır. Büyüme, kârlılık ve risk algısı, piyasa değerinin defter değerinden sapmasına yol açar.