↑ Altın Yatırımı Rehberi rehberinden bir bölüm
Kapalıçarşı Altın Fiyatı Nasıl Oluşur?
Kapalıçarşı altın fiyatı, temelde uluslararası ons altın fiyatının dolar/TL kuruyla çarpılıp gram başına dönüştürülmesi ve buna işçilik ile alış-satış farkının (makas) eklenmesiyle oluşur. Yani Türkiye'deki gram altın fiyatı, küresel ons fiyatı ile güncel kurun bir bileşimidir.
Bu yüzden ons fiyatı sabit kalsa bile, dolar/TL kuru yükseldiğinde Türkiye'de altının TL fiyatı artar. İki değişken aynı anda hareket ettiğinde fiyat değişimi daha belirgin olur.
Bu yazıda Kapalıçarşı fiyatlamasının adımlarını, gram dönüşümünü, işçilik ve makas kavramlarını ve somut bir TL örneğini tarafsız biçimde açıklıyoruz.
Temel Formül: Ons × Kur
Altın uluslararası piyasalarda 'ons' (troy ounce) birimiyle ve dolar cinsinden fiyatlanır. Bir troy ons yaklaşık 31,1 grama denktir. Türkiye'deki gram fiyatını bulmak için önce ons fiyatı 31,1'e bölünür, sonra dolar/TL kuruyla çarpılır.
Bu nedenle Kapalıçarşı fiyatı iki ana girdiye bağlıdır: küresel ons fiyatı ve dolar/TL kuru (spot price × exchange rate). Bunlardan biri değişince yerel fiyat da değişir.
Gram Dönüşümü ve Sayısal Örnek
Örnek bir senaryo ile gösterelim. Ons altın 2.400 dolar, dolar/TL kuru 32 olsun. Önce gram has altının dolar fiyatı: 2.400 / 31,1 ≈ 77,2 dolar. Ardından TL'ye çeviririz: 77,2 × 32 ≈ 2.470 TL.
Bu, has gram altının ham maliyetidir. Sarrafta görülen satış fiyatı, bunun üzerine işçilik ve marj eklenerek biraz daha yüksek olur. Rakamlar örnek senaryodur; güncel değerler farklılık gösterir.
İşçilik ve Alış-Satış Makası (Spread)
Sarraf, altını alış fiyatından alıp satış fiyatından satar; aradaki farka makas (spread) denir. Bu fark sarrafın kâr marjını ve işlem maliyetini içerir. Çeyrek ve ziynet ürünlerde ayrıca işçilik bedeli eklenir.
İşçilik, özellikle takı ve sarrafiye ürünlerinde belirgindir; gram (külçe) altında işçilik genellikle daha düşüktür. Bu nedenle aynı gram has altına sahip iki ürün, işçiliğe göre farklı fiyatlanabilir.
Türkiye Örneği: Çeyrek Altın Fiyatlaması
Çeyrek altın, yaklaşık 1,75 gram ağırlığında ve genellikle 22 ayar (0,916 milyem) olarak üretilir. İçerdiği has altın yaklaşık 1,6 gramdır. Çeyreğin fiyatı, bu has altın değerine işçilik ve makas eklenerek bulunur.
Bu yüzden çeyrek altının gram başına maliyeti, külçe gram altından çoğu zaman biraz yüksektir. Yatırımcı, küçük ve standart birim isterse çeyreği, en düşük işçilik isterse gramı tercih edebilir.
Dikkat: Kur Oynaklığı ve Makas
Türkiye'de altın fiyatının en hızlı değişen bileşeni çoğu zaman dolar/TL kurudur. Kurdaki ani hareketler, ons sabit kalsa bile yerel fiyatı dakikalar içinde değiştirebilir.
Geniş makas, kısa vadeli alıp satanlar için maliyet yaratır; alır almaz satıldığında makas kadar zarar oluşur. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
- Ons sabitken altın TL fiyatı neden değişir?
- Çünkü Türkiye'deki fiyat ons × dolar/TL kuru ile hesaplanır. Ons sabit kalsa bile kur yükselirse altının TL fiyatı artar, kur düşerse azalır.
- Bir ons kaç gram altındır?
- Bir troy ons yaklaşık 31,1 grama eşittir. Gram fiyatını bulmak için ons fiyatı 31,1'e bölünür, sonra dolar/TL kuruyla çarpılır.
- Neden sarrafta alış ve satış fiyatı farklı?
- Aradaki farka makas (spread) denir ve sarrafın kâr marjı ile işlem maliyetini içerir. Takılarda buna ek olarak işçilik bedeli de bulunur.