↑ Yatırımcı için Vergi ve Hukuk Rehberi раздел руководства
Mevduat Faizi Vergisi: Stopaj Oranları ve Vade Etkisi
Mevduat faizi vergisi, vadeli hesaplardan elde edilen faiz gelirinden kaynakta kesilen stopajdır (withholding tax).
Bu vergi banka tarafından otomatik kesildiği için yatırımcı genellikle yalnızca net faizi görür; bu da ürünleri kıyaslarken net getiriye bakmayı önemli kılar.
İçerik bilgilendirme amaçlıdır; oranlar sık değiştiğinden güncel mevzuata bakın ve mali müşavire danışın.
Tanım: faiz gelirinden kesilen stopaj
Vadeli mevduat faizi, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında menkul sermaye iradı sayılır ve stopaja tabidir. Banka, faiz tahakkuk ettiğinde kesintiyi yapıp hesaba net tutarı geçirir.
Bireysel yatırımcı için bu stopaj kural olarak nihaidir; yani mevduat faizi için ayrıca yıllık beyanname verilmez.
Vade neden stopajı etkiler?
Türkiye'de mevduat stopajı, hesabın vadesine göre kademelendirilmiştir: Kısa vadeli (örneğin 6 aya kadar) hesaplarda oran daha yüksek, uzun vadeli (örneğin 1 yıldan uzun) hesaplarda daha düşük uygulanma eğilimindedir.
Bu kademelendirme, tasarrufu daha uzun vadeye yönlendirmeyi amaçlar. Oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla zaman zaman değiştirilir; örneğin 2025 yılında kısa vadeli TL mevduatın stopajı artırılırken uzun vadeli hesaplarda görece düşük tutulmuştur. Kesin oranlar için işlem tarihindeki mevzuata bakın.
Net getiri nasıl hesaplanır?
Net faiz, brüt faizden stopajın düşülmesiyle bulunur. Örneğin brüt faiz tutarı 10.000 TL ve geçerli stopaj oranı yüzde 10 ise, kesilen vergi 1.000 TL, ele geçen net faiz 9.000 TL olur (yaklaşık, oran değişkendir).
Bu yüzden iki bankanın brüt faiz oranı aynı olsa bile, vadeleri farklıysa stopaj nedeniyle net getirileri farklılaşabilir. Karşılaştırma yaparken brüt oranı değil, vergi sonrası net tutarı esas almak gerekir.
Rakamlar yaklaşıktır ve örnek amaçlıdır; kesin oranlar Cumhurbaşkanı kararıyla değişir, işlem tarihindeki güncel mevzuata bakın.
Genel eğilim; Hazine ve Maliye Bakanlığı / GİB mevzuatına dayalı şematik gösterim
TL ve döviz mevduatı farkı
Stopaj oranları para birimine göre de farklılaşabilir; genellikle döviz tevdiat hesaplarında (DTH) oranlar TL mevduata kıyasla daha yüksek belirlenmiştir. Bu, tasarrufun TL'de tutulmasını teşvik amacı taşır.
Kur korumalı mevduat gibi özel ürünlerde de farklı vergi düzenlemeleri olabilmiştir. Bu nedenle her ürün için geçerli güncel düzenlemeyi ayrıca kontrol etmek gerekir.
Dikkat edilmesi gerekenler
Mevduat stopaj oranları son yıllarda en sık değişen vergi kalemlerinden biri olmuştur. Bir yatırım kararı verirken o tarihte geçerli oranı teyit etmek şarttır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır, mali tavsiye değildir. Net getiri planlamanız için güncel mevzuatı kontrol edin ve mali müşavire danışın.
Часто задаваемые вопросы
- Mevduat faizi için beyanname vermem gerekir mi?
- Kural olarak hayır. Mevduat faizinde stopaj nihai vergidir; banka kesintiyi yapar ve birey ayrıca yıllık beyanname vermez. Yine de kendi durumunuz için güncel mevzuatı kontrol edin.
- Uzun vadeli hesapta vergi gerçekten daha mı az?
- Genellikle evet; Türkiye'de uzun vadeli mevduata daha düşük stopaj uygulama eğilimi vardır. Ancak oranlar değişkendir, kesin tutar için işlem tarihindeki mevzuata bakın.
- Brüt faiz ile net faiz arasındaki fark nedir?
- Brüt faiz, vergiden önceki faizdir; net faiz ise stopaj kesildikten sonra hesabınıza geçen tutardır. Bankaları kıyaslarken net getiriye bakmak daha doğrudur.