↑ Döviz ve Kur Rehberi une section du guide
Döviz Hesabı mı TL Mevduat mı: Getiri ve Risk Karşılaştırması
Türkiye'de tasarruf sahibinin en klasik ikilemi: parayı TL mevduatta mı değerlendirmeli, dövize mi çevirmeli? Doğru cevap kişiden kişiye ve dönemden döneme değişir; ancak karşılaştırmanın çerçevesi her zaman aynıdır: faiz getirisi ile kur beklentisinin yarışı.
Bu yazı güncel oran vermek yerine karar çerçevesini öğretir: getiriler nasıl karşılaştırılır, reel getiri nasıl hesaplanır, vergi ve mevduat sigortası boyutu nasıl çalışır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Yarışın Özü: Nominal Faiz vs Kur Beklentisi
TL mevduatın getirisi bellidir: vade sonunda işleyen faiz. Döviz hesabının TL bazlı getirisi ise iki bileşenden oluşur: (genelde düşük olan) döviz mevduat faizi artı kurdaki değişim. Karşılaştırma basittir: vade boyunca beklenen kur artışı ile döviz faizinin toplamı TL faizinden yüksekse döviz, düşükse TL mevduat avantajlı çıkar.
Sorun, kur değişiminin önceden bilinememesidir. TL faizi kesin, kur kazancı belirsizdir — bu yüzden tercih aslında bir risk tercihi olarak okunmalıdır: garanti getiri mi, belirsiz ama potansiyeli olan getiri mi?
Reel Getiri Hesabı
Nominal getiri yanıltıcıdır; satın alma gücünü koruyup korumadığınızı reel getiri gösterir: reel getiri yaklaşık olarak nominal getiri eksi enflasyondur. Faiz enflasyonun altında kalıyorsa mevduat reel kaybettirir; üzerindeyse reel kazandırır.
Aynı hesap döviz için de geçerlidir: kur artışı enflasyonun altında kaldıysa döviz tutmak da satın alma gücü kaybettirmiştir — TL mevduata göre daha az kaybetmek mümkündür ama bu mutlak kazanç değildir. Karşılaştırmayı her zaman enflasyon karşısında yapın.
Vergi Boyutu: Stopaj Farkları
Türkiye'de mevduat faizi gelirleri stopaja tabidir ve stopaj oranı hesabın türüne (TL/döviz) ve vadesine göre farklılaşır; dönem dönem TL mevduatı teşvik etmek için TL lehine indirimli oranlar uygulanmıştır. Net getiriyi karşılaştırırken brüt faizi değil stopaj sonrası neti esas alın.
Stopaj oranları idari kararlarla değişebilir; karşılaştırma yapmadan önce güncel oranları bankanızdan veya Gelir İdaresi duyurularından teyit edin.
Güvence: TMSF Sigortası
Yaygın bir yanılgının aksine döviz mevduatı da TMSF (Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu) güvencesi kapsamındadır — sigorta yalnızca TL hesapları korumaz. Güvence, kişi başı banka başına belirli bir limite kadardır ve limit dönemsel olarak güncellenir.
Limit üstü tutarlarda her iki hesap türü de bankanın kredi riskini taşır. Büyük tasarrufu birden fazla bankaya bölmek bu riski azaltan standart yaklaşımdır.
Karar Çerçevesi ve Karma Yaklaşım
Tek doğru cevap yoktur. Harcamaları TL olan ve parasına kısa vadede ihtiyaç duyabilecekler için TL mevduat öngörülebilirlik sağlar; uzun vadeli tasarrufta kur riskinden korunmak isteyenler döviz veya altın karışımı tercih edebilir. Yaygın pratik, tasarrufu TL mevduat, döviz ve altın arasında bölerek tek senaryoya bağımlılığı azaltmaktır.
Questions fréquentes
- Döviz hesabı TMSF güvencesinde mi?
- Evet. TL gibi döviz mevduatı da kişi başı banka başına belirli limit dahilinde TMSF sigortası kapsamındadır. Güncel limit için TMSF duyurularına bakın.
- Hangisinin kazandıracağı önceden bilinebilir mi?
- Hayır. TL faizi kesindir, kur hareketi belirsizdir. Geçmişte dönem dönem ikisi de öne geçmiştir; karar getiri tahmininden çok risk tercihine dayanır.
- Kur korumalı mevduat bu ikilemde nerede durur?
- KKM, TL faizi ile kur artışından yüksek olanı ödeyerek ikilemi köprüleyen bir üründür; ancak koşulları ve sürdürülme durumu değişkendir, güncel şartları bankanızdan teyit edin.